www.rogaticani.com

Bila jednom jedna carsija
Sada je: April 14th, 2021, 7:07 pm.

Vremenska zona: UTC - 1:00




Započni novu temu Reply to topic  [ 20 posts ]  Stranica Prethodna  1, 2
Autor Poruka
 Naslov: Re: Prilozi tekstova iz svjetske historije
TekstNapisano: Maj 29th, 2011, 9:14 am 

Pridružen: April 11th, 2011, 12:42 pm
Tekstovi: 256
Prilikom prvog austro-njemačkog osvajanja (1688-1690.) mnoge džamije su porušene, a one koje su preostale – neoštećene, pretvorene su u hrišćanske crkve. Za vrijeme kratke osmanlijske vladavine (1690-1717.) mnoge džamije su obnovljene, a neke su iz temelja izgrađene.

Kada su austro-njemačke armije pod zapovjedništvom nadvojvode Evgenija Savojskog (u čijem su sastavu bili vojnici raznih narodnosti: Nijemci, Francuzi, Talijani, Švicarci, Portugalci, Španjolci, Mađari i drugi) po drugi put osvojile Beograd (1717-1739.) zatekle su u njemu oko dvije hiljade stambenih zgrada, mnoge džamije, javne banje, hanove i druge objekte.

Vitke munare džamija, napose u gornjem i donjem dijelu tvrđave, bile su porušene kako bi panorama grada izgledala više evropska. Mnoge džamije su pretvorene u crkve raznih hrišćanskih redova koji su došli zajedno sa vojskom i doseljenim življem: ”trinitarci”, ”franjevci”, ”jezuiti”, ”minoriti” i Jermeni katolici. Trinitarci i franjevci su dobili po dvije džamije da preurede za crkve, kapucini, jezuiti, minoriti i Jermeni katolici po jednu. Ostale sačuvane džamije su upotrijebljene za vojne magazine, kao i za uskladištenje soli, sijena i poljoprivrednih proizvoda, a jedna je upotrebljavana za vojnu bolnicu. Tada u Beogradu nije bilo muslimanskog stanovništva, jer je na osnovu člana III ”ugovora o kapitulaciji od 18. augusta 1717. godine...” dozvoljeno cijelom garnizonu da se povuče slobodno i sigurno sa ženama i djecom, oružjem i prtljagom uz udaranje doboša i sa razvijenim zastavama, što se odnosi i na stanovništvo, koje želi da iziđe u isto vrijeme, ma kakvog da je položaja, vjere ili narodnosti, kao i ranije roblje koje je primalo islamsku vjeru prije opsade.

Poslije pobjede nad austro-njemačkom vojskom 1739. godine kod Grocke, Osmanlije su ponovo zagospodarile Beogradom, i njime vladale 50 godina (1739-1789. godine). Za to vrijeme oni su popravili mnoge oštećene i povratili u prvobitno stanje mnoge džamije pretvorene u crkve, izgradili su i mnoge nove džamije.

Prema nekim savremenicima, u Beogradu je 80-tih godina XVIII stoljeća bilo 50 džamija. U toku velikih borbi za Beograd 1739. godine, između 60 hiljada austro-njemačkih vojnika, koje je predvodio 74-godišnji maršal Laudon i 9000 Osmanlija branilaca grada, na čelu sa Osman-pašom i u toku okupacije (1789-1791. godine) stradalo je 30 džamija.


Attachmenti:
beograd_1846 god..jpg
beograd_1846 god..jpg [ 53.28 KiB | Pogledano 2745 puta. ]
Nazad na vrh
 Profil  
 
 Naslov: Re: Prilozi tekstova iz svjetske historije
TekstNapisano: Maj 29th, 2011, 9:19 am 

Pridružen: April 11th, 2011, 12:42 pm
Tekstovi: 256
Svištovskim mirom od 4. augusta 1791. godine Leopold II, austrijski car morao je prepustiti Otomanskoj imperiji Beograd, Šabac, Ram i dio Srbije koji je bio osvojen. U planu Beograda, kojeg je izradio austrijski potporučnik Bruš 1789. godine, ucrtano je 15 džamija, ali sve nisu identificirane. U tom planu nije naznačena Batal džamija, koja je bila locirana u blizini sadašnje Savezne narodne skupštine. Taj se broj džamija uglavnom održao do Prvog srpskog ustanka.

U toku borbi za oslobođenje Beograda 1806. godine, mnoge džamije su stradale, a one preostale bile su pretvorene u bakalnice, u nekim su svinje zatvarane (držane), jedna je bila pretvorena u pravoslavnu crkvu, a Karađorđević je mnogim turskim ženama ”koje su nemilosrdno i nečovječno vojnici ostavljali nage... ukazao milosrđe i odredio im dvije džamije za stanovanje”.

Povratkom Osmanlija u Beograd, počinje se sa obnavljanjem i popravkama manje oštećenih džamija, dok sa obnavljanjem više oštećenih i poluporušenih u minulim ratovima nije moglo da se otpočne zbog tadašnjih finansijskih prilika u Otomanskoj imperiji, a napose u Beogradskom pašaluku.

Prema Joakimu Vujiču, koji je boravio u Beogradu 1826. godine i, između ostalog, zabilježio: ”navodi se do 30 džamija koje su najvećim dijelom batal, porušene i povaljane”.

Srpske vlasti su 1836. godine popisale džamije u Beogradu, i u tom spisku se nalazilo 16 džamija.

Prema pripovjedaču Lazaru Komerčiću, u Beogradu je bilo: ”na nekih 15-16 džemata mahala (kvartova), a svaki džemat je imao svoju džamiju”


Attachmenti:
beograd-1788.jpg
beograd-1788.jpg [ 207.72 KiB | Pogledano 2736 puta. ]
Nazad na vrh
 Profil  
 
 Naslov: Re: Prilozi tekstova iz svjetske historije
TekstNapisano: Maj 29th, 2011, 9:28 am 

Pridružen: April 11th, 2011, 12:42 pm
Tekstovi: 256
Iako se broj džamija u Beogradu, u odnosu na ranije periode, mnogo smanjio ”kitnjasta i tanka minareta džamija, koja se blistaju na suncu”, unijela su Beograd u Majerov univerzum – Leksikon 1838. godine pod naslovom ”Najljepši vidici svijeta”. Početkom rata 1876. godine, gospodin Barbunti – Brodano je zabilježio 14 džamija.

Felix Kanitz, putopisac, arheolog, novinar i ilustrator, boraveći u Beogradu 1861. godine navodi: ”U gradu i varoši bilo je 15 munara”. Isti pisac konstatuje 1887. godine ”od 15 beogradskih džamija zatekao sam još samo jednu ’Bajrakli džamiju’ (džamiju sa bajrakom) u Jevremovoj ulici”, koju je podigao sultan Sulejman Veliki, gdje su se nekad skupljali hodočasnici koji su odlazili u Meku, izvaljenih prozora i vrata prepuštenu propadanju; dalje, manja ”Kardžamija” sa zadimljenim dimnjakom upotrijebljena za plinsku kotlovnicu za osvjetljenje Narodnog pozorišta.

Prema jednom turskom planu, beogradskog grada i varoši, do šanca koji potiče iz 1863. godine u kojem su ucrtane sve zgrade sa oznakom etničke pripadnosti njihovih vlasnika i 172 važnija razna objekta, među kojima 12 džamija i tri tekije, kako slijedi:

Hasan-pašina džamija u Donjem gradu,
Sultan Mehmeda džamija u Gornjem gradu,
Sultan Mustafina džamija,
Ali-pašina džamija,
Bajrakli džamija,
Reis-efendijina džamija,
Laz-oglije džamija,
Jahja-pašina džamija,
Deftedarova džamija,
Laz-hadži Mahmuda džamija,
Kizlar-agina džamija,
Bajram-begova džamija,
Šejh Hasana-efendije tekija,
Šejha Muhameda tekija,
Šejha Hafiza Mehmedova tekija.
U planu nisu ucrtane džamije koje su se nalazile na periferiji varoši.

Nakon genocida nad muslimanima Srbije i urbicida koji je počinjen nad beogradskim džamijama, danas u Beogradu postoji samo jedna džamija: BAJRAKLI DŽAMIJA!


Attachmenti:
beograd_bajrakli_dzamija.jpg
beograd_bajrakli_dzamija.jpg [ 68.85 KiB | Pogledano 2737 puta. ]
Nazad na vrh
 Profil  
 
 Naslov: Re: Prilozi tekstova iz svjetske historije
TekstNapisano: Maj 30th, 2011, 9:24 am 

Pridružen: April 11th, 2011, 12:42 pm
Tekstovi: 256
Već sam spomenuo da su mnoge beogradske džamije prije konačnog rušenja služile i kao magacini, skladišta ali i kao toplane.
Da, dobro ste pročitali toplane.Kara džamija odnosno Bajrambegova džamija u ulici Braće Jugovića je jedno vrijeme služila kao toplana-kotlovnica jer joj je polusrušeni minaret bio pretvoren u dimnjak a sa grijanjem i osvjetljenjem je opsluživala susjedno pozorište.


Attachmenti:
karadzamija-1887.jpg
karadzamija-1887.jpg [ 73.5 KiB | Pogledano 2669 puta. ]
Nazad na vrh
 Profil  
 
 Naslov: Re: Prilozi tekstova iz svjetske historije
TekstNapisano: Maj 30th, 2011, 9:26 am 

Pridružen: April 11th, 2011, 12:42 pm
Tekstovi: 256
Ovdje imamo staru razglednicu gdje se još uvijek vide ostaci zidina navedene džamije:


Attachmenti:
srušena_kara_dzamija.jpg
srušena_kara_dzamija.jpg [ 33.73 KiB | Pogledano 2667 puta. ]
Nazad na vrh
 Profil  
 
 Naslov: Re: Prilozi tekstova iz svjetske historije
TekstNapisano: Juni 19th, 2011, 9:57 am 

Pridružen: April 11th, 2011, 12:42 pm
Tekstovi: 256
Zanimljive su sudbine i ostalih džamija širom Srbije.
Nišku tvrđavu u gradu Nišu su podigle osmanlije u periodu od 1719. do 1723. godine.
I danas nam mnogo toga govori da su u Nišu nekada živjeli muslimani: Hamam, mnogi zapisi na staroosmanskom pismu i jeziku itd, ali također i ono što je nezaobilazno bilo u osmanskim tvrđavama jeste džamija. I u ovoj tvrđavi postoji džamija.
Ova džamija datira iz 1525. godine. Itekako, spoljašnjim izgledom, podsjeća na Altun-alem džamiju u Novom Pazaru. Međutim, munara je porušena a džamija je pretvorena u galeriju savremene likovne umjetnosti.
I danas ova džamija služi kao galerija!
Ukoliko se uputite nekada u Niš, svratite do stare tvrđave i posjetite ovu džamiju.


Attachmenti:
GALERIJA SAVREMENE UMETNOSTI U NIŠU.jpg
GALERIJA SAVREMENE UMETNOSTI U NIŠU.jpg [ 173.29 KiB | Pogledano 2605 puta. ]


Last edited by Sultan on Juni 19th, 2011, 10:44 am, edited 1 time in total.
Nazad na vrh
 Profil  
 
 Naslov: Re: Prilozi tekstova iz svjetske historije
TekstNapisano: Juni 19th, 2011, 10:41 am 

Pridružen: April 11th, 2011, 12:42 pm
Tekstovi: 256
Užice (današnja Srbija) je grad u kome je između 1900 i 1914 godine uništeno 38 džamija. Danas šetajući Užicem nipočemu ne možete naslutiti da je 500 godina ovo bio grad sa izuzetno raskošnim graditeljskim blagom iz osmanskog perioda.
Slična situacija je i sa Jagodinom.
Iz ovog grada na nekadašnje islamsko kulturno-historijsko naslijeđe podsjeća jedino fotografija jedne od srušenih džamija koja je izgrađena u XVI stoljeću a srušena 1924 godine.


Attachmenti:
JAGODINA.jpg
JAGODINA.jpg [ 206.8 KiB | Pogledano 2421 puta. ]
Nazad na vrh
 Profil  
 
 Naslov: Re: Prilozi tekstova iz svjetske historije
TekstNapisano: Juni 21st, 2011, 12:40 pm 

Pridružen: April 11th, 2011, 12:42 pm
Tekstovi: 256
OTETI I UNIŠTENI VAKUFI


Ovo što je urađeno sa vakufima, ne samo u Bosni i Hercegovini nego na cijelom Balkanu, presedan je svjetskih razmjera. Zaklade, dobrotvorne ustanove, pokloni imućnih ljudi svome narodu, svojoj zajednici ili državi, ljudima općenito, se ne otimaju. To pravilo važi u civiliziranom svijetu, ali ne i kod nas. Zamislite da u Americi neko otme neku zakladu, neku humanitarnu ustanovu, javnu kuhinju, dom za nezbrinute, bolnicu za siromašne - tako nešto, naprosto, nije moguće! Ali kod nas jeste! Kod nas se otimalo sa tolikom strašću i pomamom da se čovjek izgubi i smete pred tom pojavom, da zanijemi, da na takvo nešto, jednostavno, nema odgovor. U Beogradu je bilo više džamija, medresa, tekija negoli u Sarajevu! Sve je to sravnjeno sa zemljom, osim jedne džamije, dva turbeta i nekoliko nišana. Takav primjer se neće naći u svjetskoj povijesti! Spomenici kulture se u civiliziranom svijetu ne ruše! Ali u Beogradu se ruše! I to sa takvom strašću i pomamom da čovjeku jednostavno staje pamet! Užice je nekad bio orijentalni grad, načičkan munarama poput, recimo, Travnika. Sve je to srušila ona ista ruka koja je do temelja srušila Ferhadiju i sve ostale džamije u Banjaluci, Aladžu i sve ostale džamije u Foči, potkupolnu Selimijju džamiju u Knežini, sve rogatičke džamije, sve zvorničke džamije, sve dobojske džamije, sve trebinjske džamije, sve bijeljinske džamije, sve brčanske džamije, sve prijedorske džamije i stotine i stotine ostalih džamija u našoj lijepoj Bosni i Hercegovini. I to pred licem svjetske javnosti, pod svjetlima reflektora, u gotovo direktnom televizijskom prijenosu.

Čim je pristala turska vlast u našim krajevima, počela je opća otimačina vakufskih dobara. Čim je ušla u BIH, Austro-ugarska monarhija je počela sa otimačinom i devastacijom džamija i ostalih vakufskih objekata.

Istog dana kada su ušli u Sarajevo, oni su nekoliko džamija pretvorili u skladišta i vojne magacine; jedna od njih je i Bakr-babina džamija na At-mejdanu u Sarajevu, čija se ponovna izgradnja upravo dovršava.

Prva faza pred rušenje ili otimanje objekta koji ti je "zapeo za oko" jeste preinačiti mu namjenu. Džamiju, recimo, pretvoriti u skladište. A skladište, razumije se, lakše je i bezbolnije porušiti negoli jednu bogomolju! Mogu vam nabrojati desetine bosanskih džamija koje su pretvorene u skladišta. Neke su pretvorene u galerije, poput Roznamedžijine džamije u Mostaru i Lukačke džamije u Travniku. Ja sam lično, u mihrabu Roznamedžijine džamije gledao platno na kojem je ženski akt, žensko golo tijelo! Neke su medrese, poput one u Počitelju, pretvorene u bifee u kojima se toči alkohol! I danas se u počiteljskoj medresi može popiti hladno pivo! Ko je kriv za to? Austro-ugarska monarhija, Kraljevina Jugoslavija, komunisti ili mi sami? Naravno krivi smo mi! Znaju li oni koji su tom jadniku pod kiriju dali medresu da je pretvori u kafanu, znaju li oni da se u počiteljskoj medresi i danas toči pivo?

Drugi način rušenja džamija i drugih vjerskih objekata islamske kulture jeste proglasiti je "sklonom padu". Okačiš na džamiju tablu na kojoj piše "Sklona padu", i ona tako stoji nekoliko godina, a onda je jednostavno porušiš da ne bi nekoga, ne daj Bože, ubila ako se sama sruši! Ovu "caku" naročito su koristili Srbi u vrijeme Kraljevine Jugoslavije. Tako je porušeno na stotine džamija i drugih islamskih objekata u BiH, na Kosovu i Makedoniji.

Treći način otimačine jeste nacionalizacija, a za tu vrstu otimačine komunisti Titove Jugoslavije bili su svjetski eksperti. Oni su oteli sve pto se oteti moglo! Doduše, džamije, medrese, mektebi, objekti čisto vjerskog karaktera, nisu se mogli nacionalizirati, dakle oteti, ali postoji ta famozna prenamjena objekta - objektu promijeniš namjenu i onda ga otmeš, to jest nacionaliziraš! Džamiju pretvoriš u skladište, i onda je otmeš; medresu pretvoriš u osnovnu ili srednju školu i onda je otmeš; mekteb pretvoriš u zadružni dom i onda da otmeš, to jest nacionaliziraš.

Četvrti način otimačine jeste urbanizacija, regulacioni planovi, izgradnja infrastrukturnih objekata i slično. Trasiraš, recimo, prugu kroz Mostar i navedeš je na najveće i najljepše mostarsko mezarje, i čak na njemu načiniš željezničku stanicu! Dok čekaš voz, da malo počine na kostima umrlih Bošnjaka! Da li je to učinjeno drugim narodima!? Nije! Ali Bošnjacima jeste, oni su kolateralna šteta balkanska, oni su recidivi prošlosti, oni su Turci i Azijati, oni su ti koji su "promenili pradedovsku veru", njima se treba osvetiti za Kosovo i sve ostale izgubljene bitke!

Odlučiš da u Ljubinju sagradiš dom kulture, gdje ćeš, šta ćeš, nego na temeljima Kazlaragine džamije koju si nešto ranije porušio, i na kostima tu pokopanih Bošnjaka. Nekoliko nišana moglo se vidjeti pred Domom kulture u Ljubinju do pred ovaj rat, a danas, naravno, ni njih nema. U Ljubinju su bile 4 stare i jedna nova džamija, tek izgrađena - sve su porušene! Šta mislite šta se desilo sa silnom vakufskom imovinom u Ljubinju? Sve je oteto , do posljednjeg kvadratnog metra, sve je porušeno, nije ostao kamen na kamenu!

Odlučiš graditi prugu uskog kolosijeka od Trebinja do Nikšića i tračnice nanišaniš pravo na džamiju u Župi, jednu od najstarijih na tom prostoru. Nisi je nikako mogao zaobići, kao što su zaobilažene bogomolje ostala dva naroda, nego pravo preko džamije! Eno, na Stupu u Sarajevu, na samoj stupskoj petlji kršćanskog groblja, sa svake strane cesta, a ono nedirnuto u sredini. Nije dirano, sve su ga ceste zaobišle, ali to je kršćansko groblje, da je muslimansko provelo bi se kao sva druga raskopana mezarja.

Džamiju u Diviču porušiš pa na njenim temeljima izgradiš crkvu! U inat svim Bošnjacima, svim Bosancima, svim europljanima i civiliziranom svijetu! Čovjek se pita jesu li to ljudi ili marsovci!

Ima još načina na koji se ruše i otimaju vakufska dobra, ali za ovu priliku i ovo je dovoljno. Ovo što smo pobrojali radili su nam drugi, to su radile tuđinske vlasti, a šta radi ova "naša" vlast? Ona je, vidi čuda, legalizirala sve prethodne otimačine! Dala je mogućnost ljudima da otkupe vakufske stanove, zanatlijama i trgovcima da otmu vakufske dućane. U čijim je rukama danas onih stotinu dućana Gazi Husrev-begovog vakufa? Potomci onih ljudi kojima je vakuf omogućio da izdržavaju sebe i svoje porodice danas su oteli te dućane, uz pomoć naše vlasti, naravno, i misle da su učinili veliko djelo. Zapravo su u svoje ruke uzeli živu žeravicu, a tu žeravicu nosiće u rukama i njihovi potomci. Zar je Gazi Husrev-beg to uvakufio da bi bilo oteto!? Ne znaju, jadnici, da je oteto - prokleto, naročito je proklet oteti vakuf! Umjesto da se sami založe da se vakuf ne dira, da ostane čiji je, da vakufu plaćaju kiriju, oni su kopali i rukama i nogama da ga otmu. I uspjelo im je, uz pomoć naše vlasti! Evo, pozivam ovim putem one koji su oteli vakufska dobra da ih vrate, sami, bez ičije prisile. Zar će djecu ostaviti u otetoj vakufskoj imovini!? Boje li se Boga, boje li se Sudnjeg dana?

U čijim su rukama danas te silne vakufske palače i zgradurine koje su izgrađene na temeljima porušenih džamija? Nije li to kazna svima nama što smo pristali na rušenje?

Od ogromne Gazi Husrev-begove palače kod Katedrale, ostao je samo natpis. Isti je slučaj i sa zgradom Čokadži hadži Sulejmanova vakufa kod turbeta "Sedam braće", sa zgradom Dženetića vakufa kod Katedrale, zgradom bivše Policijske direkcije na obali i tako redom. Sve je oteto, do zadnjeg kvadrata!

Ali, medalja ima i drugu stranu: ona džamija na Skenderiji što se, svojevremeno, sama srušila od našeg nehata, to je i moja sramota. Ona džamija Hodže Kemaluddina na mjestu današnjeg Vakufskog nebodera (čuj vakufskog!), kao da i mene proklinje za ono rušenje prije 70 godina, zahvaljujući upravo tadašnjoj Vakufskoj direkciji! Čiji je danas taj Vakufski neboder, a tako lijepa i vrijedna džamija je porušena zbog njega! To nam je kazna za rušenje džamije. I ne samo ona: šesnaest džamija u ravnom, urbanom, dijelu Sarajeva porušeno je: Ajas-pašina (danas hotel "Central"), Minetovića, Hodže Kemaluddina, džamija na Zelenom mejdanu, džamija u Žabljaku (danas BBI Centar), Kemal-begova prema Koševu, Kalin hadži Alina iza Pošte, Skenderija, Musalla na kojoj se šepuri zgrada Predsjedništva, i tako redom.

Kao da je neka nevidljiva, a podla ruka napravila plan: neka njima onih džamija na Čaršiji i na brdima, a ove u ravnici i urbanom dijelu sve do jedne porušiti! Ali, nije bio isti slučaj i sa crkvama! Dok su džamije rušene, one su nicale upravo u tim urbanim dijelovima grad, uz glavnu saobraćajnicu: Katedrala, Nova pravoslavna crkva kod Ekonomije, katolička crkva usred Titove, preko puta slastičarne "Oloman", katolička crkva na Marijin dvoru, pravoslavna crkva u Pofalićima, katolička crkva kod "Šipada". Neka nam ovo nekoliko natuknica posluži da se zastidimo i da razmislimo: zašto nam se sve to dešavalo? Ima li i naše krivice u svemu tome? Šta da učinimo da stvar popravimo, kako da mi svi, pojedinačno, doprinesemo da vakuf podignemo iz pepela, da stane na zdrave noge i ide poznatim stazama do Dana sudnjega?

Od mnogih sarajevskih i inih bosanskih džamija ostale su samo fotografije.

Ahmed Mehmedović, (govor sa otvaranja manifestacije „Dani vakufa")


Nazad na vrh
 Profil  
 
Prikaži tekstove “stare”:  Poredaj  
Započni novu temu Reply to topic  [ 20 posts ]  Stranica Prethodna  1, 2

Vremenska zona: UTC - 1:00


Trenutno su tu

Trenutno korisnika: Nema nikog, odmaraju se ljudi i 3 onih sto citaju, a nece da se registruju.


You cannot post new topics in this forum
You cannot reply to topics in this forum
You cannot edit your posts in this forum
You cannot delete your posts in this forum
You cannot post attachments in this forum

Traži, traži pa ćeš naći:
Idi na:  
cron
Powered by phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group